artikel

Architectuur / Schoonheid en samenwerking creëert waarde

bouwbreed Premium

Ook in crisistijd is kiezen voor kortetermijnzekerheid volgens Jan den Boer niet altijd de meest commerciële optie. Een pleidooi voor creatieve waardecreatie.

De crisis slaat keihard toe in de bouw. Grote en bekende architectenbureaus
zien soms hun personeelsbestand halveren in een half jaar, hetzelfde gebeurt bij
projectontwikkelaars. Een ontwikkelaar zei mij dat het hem niet zou verbazen als
er over één of twee jaar geen Nederlandse projectontwikkelaar meer is.Veel
prachtig getekende projecten moeten nu worden herontwikkeld omdat ze in de
huidige markt niet te realiseren zijn. Het is niet verrassend dat ontwikkelaars
teruggrijpen op de commercieel meest succesvolle producten, zoals het
rijtjeshuis met tuin en parkeerplaats voor de deur. Hun analyse dat je in deze
markt niet te spannende ontwerpen moet maken, is waarschijnlijk terecht. Maar
als iedereen teruggrijpt op dezelfde succesformule is dat ook geen succes meer.
Waar ligt het evenwicht? Adviesbureau OPPS organiseerde eind september het
seminar ‘Een verfrissende douche’ over gebiedsontwikkeling, met inspirerende
lezingen over projecten waar het nog wel goed gaat. En een paneldiscussie met de
vraag: Waardecreatie of zekerheid? Deskundigen van onder meer Bouwfonds en Bank
Nederlandse Gemeenten zochten naar verfrissende ideeën om te kunnen blijven
bouwen. Het is duidelijk dat het vasthouden aan eigen financiële en
ontwerpstandpunten niet werkt. Nu is het meer dan ooit nodig echt samen te
werken en te zoeken naar gezamenlijke inspiratie en breed gedragen oplossingen.
Het risico is natuurlijk ‘polderen’ waardoor een grijze middenmoot ontstaat. De
kans is in te zien dat juist die grijze massa zowel esthetisch als financieel
geen meerwaarde oplevert. Begin jaren ’90 was ik gemeentelijk projectleider voor
Madurodam. Toen ik met het project begon lag er een functioneel ontwerp van
Zwarts en Jansma, waarvoor 3 hectare Scheveningse bosjes moest worden gekapt. Na
veel weerstand van bewoners gingen we met hen en andere betrokkenen praten wat
hier echt nodig was. Ashok Bhalotra werd uitgenodigd met een inspirerend beeld
te komen: ‘The truth behind the dikes.’ Nu ontstond samenwerking tussen alle
partijen en een idee van schoonheid dat iedereen inspireerde. Het nieuwe
Madurodam was voor de gemeente en voor Madurodam veel duurder dan het oude plan,
maar had ook een veel langere en hogere toekomstwaarde, waardoor uiteindelijk
extra waarde werd gecreëerd. De uitdaging is in crisistijd nog steeds te zoeken
naar die samenwerking en schoonheid die extra waarde creëert op lange termijn,
omdat dit uiteindelijk dikwijls veel commerciëler is dan kortetermijn
grijzemassa oplossingen.

Jan den Boer
Zelfstandig publicist en als stedenbouwkundig projectmanager werkzaam bij
Projectmanagementbureau van de gemeente Utrecht.

Reageer op dit artikel