artikel

Een nieuw soort bouwvergunning

bouwbreed Premium

Het Bouwbesluit bemoeilijkt en vertraagt conceptueel bouwen. De auteurs vragen zich af, is een andere benadering van de bouwverordening mogelijk?

Een relatie heeft samen met andere bouwpartijen een concept ontwikkeld voor
nieuwe woningen. Standaard wat standaard kan, integraal gericht op het kunnen
voldoen aan prestatie-eisen en met ruimte voor specifieke klantwensen. Daardoor
kunnen de huizen snel gebouwd worden en presteren ze energetisch zeer goed. Op
eigen terrein is een proefwoning gebouwd, de prestaties zijn door metingen van
gerenommeerde bureaus vastgesteld. Toen het daarna tot een project kwam duurde
het verkrijgen van een bouwvergunning, ondanks de bewezen prestaties, niettemin
meer dan de ‘normale’ tijd. De gemeente toetste de ‘standaard’ zaken alsof ze
uniek waren en vervolgens was ze niet vertrouwd met de nieuwe, maar wel reeds
bewezen, technieken. Ook andere aanbieders van concepten ervaren zulke nodeloze
vertragingen. Het voordeel van het werken met concepten gaat hiermee deels
verloren. Is er een andere benadering van de bouwverordening en van de rol van
bouw- en woningtoezicht mogelijk? Vermindering van regeldruk loopt al een hele
tijd. Dit jaar is het bouwbesluit aan de beurt, met aandacht voor
energiebesparing en CO2-reductie. Het huidige besluit blijkt impliciet het
traditionele bouwen als uitgangspunt te nemen. Van iedere nieuw gebouw moet het
ontwerp getoetst worden op bruikbaarheid, veiligheid, gezondheid en
energiezuinigheid en de uitvoering wordt gecontroleerd. Omdat conceptueel bouwen
met projectoverstijgende oplossingen werkt, kan de vergunning ook
projectoverstijgend, landelijk, verstrekt gaan worden. Adviesbureaus en
certificerende instellingen kunnen het voorbereidende werk doen. De toepassing
van het concept kan vervolgens steekproefsgewijs getoetst worden. De autosector
kan daarin als voorbeeld dienen. Lokale afwijkingen van eisen in het bouwbesluit
zijn ongewenst omdat die schaaleffecten belemmeren.

Extra prestaties

Wie toch bijzondere prestaties van een gebouw wenst, kan dat stimuleren door
het te belonen. Temeer omdat de bouwverordening slechts een ondergrens stelt. De
overheid heeft programma’s voor innovatie lopen waarmee men extra prestaties wil
belonen. Denk bijvoorbeeld aan regelingen voor zorgwonen, beter onderwijs of
energiebesparing, aan subsidie voor zonnepanelen of domotica. Die incidentele
hulp geeft steun aan afzonderlijke maatregelen. Dit leidt steeds vaker tot
ongewenste effecten, zoals bijvoorbeeld een slecht binnenmilieu. Dit soort
effecten stelt de gehele toekomst van de innovaties in de waagschaal. Regels
kunnen zich daarom beter richten op prestaties van een bouwwerk als geheel. Dat
geeft minder regeldruk of vervelende neveneffecten. Maatregelen die innovatie
willen bevorderen kunnen dan eenvoudiger de prestaties van het gehele bouwwerk
optrekken. Het ligt voor de hand vergunning voor concepten landelijk te gaan
regelen en alleen plaatselijk nog de projectafwijkingen te laten toetsen. Het
behalen van innovatiedoelen van de overheid kan beter worden gestimuleerd door
maatregelen te koppelen aan het behalen van totaalprestaties van gebouwen.

Kwaliteit

De kwaliteit van onze bouwwerken baart velen zorgen. Veiligheid en gezondheid
zijn niet meer vanzelfsprekend. In het debat hierover komen tal van suggesties
en experimenten voorbij: over de coördinatie van het bouwproces, beter
procesmanagement en natuurlijk over de rol van de overheid. In deze debatten
wordt het conventionele bouwen, impliciet als uitgangspunt gekozen. In een serie
van drie artikelen betogen de auteurs dat om kwaliteitsborging echt te
verbeteren een breuk nodig is met het denken in unieke projecten met steeds
wisselende teams. Vanuit het perspectief van conceptueel bouwen behandelen ze de
verschillende aspecten van kwaliteitsborging. Dit drieluik is geschreven als
voorbereiding op het debat van de Tweede Kamer over het bouwbesluit. Heeft u
problemen met de overheid in het werken met concepten, geef ze door zodat we de
kamer ermee kunnen voeden.

Reageer op dit artikel