Nieuws
Het grote regio-onderzoek

Rond Amsterdam is het meest gebouwd

11 min

In de regio Amsterdam is vanaf 2002 veruit het meeste gebouwd in Nederland. Eindhoven en omgeving is de laatste vijf jaar een van de sterkste groeiers.

Dat blijkt uit onderzoek van Bureau Louter in opdracht van Cobouw. Ruim 150.000 bouwprojecten uit de Bouwberichten-database van Cobouw, met daarin informatie over Nederlandse bouwprojecten, werden doorzocht. Het onderzoek geeft antwoord op de vraag: welke delen van Nederland zijn geliefd en/of met de ambtelijke vinger aangewezen om te wonen, werken en/of doorheen te reizen? Waar worden de meeste woningen, gebouwen en wegen gebouwd?

Omzet bouwprojecten in de woning- en utiliteitsbouw

U kunt dit artikel lezen nadat u bent ingelogd

Heeft u nog geen account, probeer Cobouw dan gratis.

  • Direct toegang tot Cobouw.nl
  • 5 gratis artikelen per maand
  • Dagelijks de Cobouw-nieuwsbrief

Voor het onderzoek is op regionaal niveau gekeken naar de omzet die gemaakt wordt op bouwprojecten in de woning- en utiliteitsbouw (zoals ziekenhuizen, scholen, kantoren en bedrijfsgebouwen). Ook zijn de combinatieprojecten (mix van woning-, utiliteits- en grond-, weg- en waterbouw) gemeten. Gww-projecten zijn op provincieniveau doorgelicht. De bouwactiviteit wordt gemeten in bouwomzet per hoofd van de bevolking.

Amsterdam vierde op ranglijst woningbouwgemeenten

Binnen een straal van 25 tot 50 kilometer van Amsterdam vindt de laatste vijftien jaar de meeste bouwactiviteit plaats. De scheidslijn loopt langs Zaanstad, Haarlem, Almere en Utrecht. Utrecht kent als afzonderlijke gemeente de hoogste bouwdynamiek tussen 2002 en 2016. Groot Amsterdam heeft haar hoge klassering voor een deel te danken aan Schiphol. Bij de luchthaven vindt de meeste utiliteitsbouw plaats. De stad Amsterdam is vierde op de ranglijst met woningbouwgemeenten.

Maar ook nabijgelegen gemeenten als Aalsmeer, Uithoorn, Almere bleken vanaf 2002 vruchtbare grond voor bouwprojecten. Sinds 2014 is Amsterdam bouwhoofdstad. Na de Haarlemmermeer worden de meeste utiliteitsgebouwen in de nabijgelegen hoofdstad neergezet. Rotterdam volgt, dankzij haar haven, als derde, gevolgd door distributieknooppunt Venlo.

Ook veel bouwprojecten in West-Brabant en Heerenveen

Waar wordt het meest gebouwd?
Ranglijst Cobouw regio-onderzoek

West-Brabant en Heerenveen telden de laatste jaren ook veel bouwprojecten. Zo leverde Sprangers in Roosendaal een distributiecentrum voor Primark op, en deed Van der Ven datzelfde eerder voor Lidl in Heerenveen. “Als je door je oogharen naar de Bouwberichten kijkt zie je een relatie tussen de ontwikkeling van de bouwomzet per regio en de economische en bevolkingsdynamiek”, zegt onderzoeker en ruimtelijk econoom Peter Louter.

Anders gezegd: als Nederland een lichaam is, en bouwprojecten het verjongings- en groeimiddel, dan zien Groot Amsterdam en veel andere regio’s er stralend gezond uit, maar zijn andere delen van Nederland oud en rimpelig aan het worden. Gezond is Utrecht ook zeker. In die stad wordt per hoofd van de bevolking het meeste uitgegeven aan wonen. “Dat komt omdat Vinex-wijk Leidsche Rijn binnen de gemeentegrenzen ligt”, verklaart Louter.

Vinex-locaties bepalen top tien grootste woningbouwers

Westland is tweede in de lijst met grootste woningbouwers van de afgelopen vijftien jaar. En Almere derde. Westland? “Ja, dat heeft in Wateringen een forse Vinex-locatie. En het is er altijd druk door de kassen”, zegt Louter. De gemeente Amsterdam is slechts vierde op de woningbouwlijst. Amersfoort, Den Bosch, Zaanstad, Ede, Zoetermeer en Nijmegen maken de top tien compleet. Ook dat zijn vaak gemeenten met Vinex-locaties.

Flevoland zakt onder het bouwgemiddelde

Als we grotere gebieden bekijken valt op dat in Flevoland tussen 2002 en 2016 de meeste woningbouw per hoofd van de bevolking heeft plaatsgevonden. De regio Den Bosch komt op de derde plek. Na Utrecht, en voor Amsterdam. Ook in Hoorn en omgeving en de regio Ede-Veenendaal zijn sinds 2002 meer dan gemiddeld woningen gebouwd.

Flevoland is echter na de bouwhausse, die begin van dit millennium nog aanhield, vanaf 2007 onder het Nederlandse bouwgemiddelde gezakt. Vooral door de vermindering van de woningbouw. Utiliteitsbouw was er nog op grote schaal tussen 2005 en 2007; de laatste jaren gebeurt er ook op dat vlak relatief weinig.

Provincie Flevoland heeft negatief migratiesaldo

In de ranglijst met actiefste bouwgemeenten is Almere gedaald van plaats 12 (voor de periode 2002-2016) naar plaats 77 (periode 2014-2016). Lelystad duikelde nog verder: van 58 naar 133. Volgens Louter heeft Flevoland het de laatste tijd moeilijk. “De provincie heeft een negatief migratiesaldo. Er verhuizen meer mensen naar een andere provincie dan dat er nieuwe mensen bijkomen.” De droom van Cornelis Lely staat onder druk. “De grote vraag is, is dit structureel?”

Woonaantrekkelijkheid wordst steeds bepalender

Amsterdam is altijd de grote donor geweest voor Almere, zegt Louter. “Maar blijft dat zo? Als de middeninkomens in de hoofdstad straks een huis willen kopen en niet meer onder water staan, gaan ze dan naar Almere, of naar Hoofddorp en Zaandam?” “Het is een imagokwestie”, vervolgt de ruimtelijk econoom, die jaarlijks onderzoek doet naar de aantrekkelijkheid van gemeenten. “Woonaantrekkelijkheid” wordt volgens hem steeds bepalender in het handjeklap tussen vraag en aanbod.

Niet dat Almere onaantrekkelijk is. “Zeker niet. Je hebt in Almere echt aantrekkelijke delen. En er is veel groen.”

Vooruitzichten regio Eindhoven zeer gunstig

Meer lezen in het weekblad?
Waar wordt het meest gebouwd?

Terwijl Flevoland in troebel vaarwater verkeert, zijn de vooruitzichten in en rond Eindhoven juist heel gunstig. Daar worden na een rustige periode aan het begin van het millennium sinds 2011 juist steeds meer bouwprojecten geteld. De Eindhovense regio profileert zich als Brainport, een toptechnologieregio. Met de De High Tech Campus, ASML en Philips als paradepaardjes.

Naast de goedlopende utiliteitsbouw groeit ook de woningbouw vanaf 2011 opvallend snel. De stad heeft ook opvallend veel grote combinatieprojecten, onder andere op Strijp-S, het voormalige bedrijfsterrein van Philips. Eindhoven klom van plaats 36 naar plaats 4 in de lijst met actiefste bouwgemeenten.

Regio Rotterdam kent stevige terugval

Terwijl de regio Amsterdam de afgelopen vijftien jaar continu een magneet voor woningbouwers was, en Eindhoven en Zwolle in opkomst zijn, dunt het aantal hijskranen in het zuidelijke deel van de Randstad juist uit. Na relatief veel bouwactiviteit in de jaren 2008 tot en met 2010 volgt een stevige terugval.

“Vooral in de regio Rotterdam”, signaleert Louter. Hoe kan dat? “Woonaantrekkelijkheid”, zegt Louter ook in dit geval. “En de zuidvleugel heeft veel transport en chemiebedrijven; die zorgen voor niet zo veel arbeidsplaatsen.”

Geen Vinex-wijk binnen Rotterdamse gemeentegrenzen

Maar eerlijk is eerlijk, zegt hij. “Rotterdam staat ook lager in het lijstje met actiefste bouwgemeenten omdat de stad niet, zoals Utrecht met Leidsche Rijn, een Vinex-wijk binnen de gemeentegrenzen heeft. De groei is in Rotterdam de afgelopen vijftien jaar in sommige randgemeenten opgevangen. Bijvoorbeeld in Lansingerland, Barendrecht en Pijnacker-Nootdorp. In die laatste gemeente woon ik en daar is heel veel gebouwd, dat zie ik ook om me heen.”

Ook zuidelijke Randstad bouwt meer

De laatste jaren zijn ook andere gemeenten in de zuidelijke Randstad meer gaan bouwen, zoals Zuidplas/Waddinxveen (tussen Gouda, Zoetermeer en Rotterdam; (stijging van nummer 27 naar 3), Leiderdorp en omgeving (met Zoeterwoude, Kaag en Braassem - van 18 naar 7) en de regio Rijswijk (van 37 naar 9).

Lees ook het interview
Coen-Teulings.png?itok=g4YvELgh

Sommige regio’s danken hun hoge plaats in de lijst aan de bouw van recreatiewoningen. De bouwomzet per hoofd van de bevolking kan in dunbevolkte gemeenten door een of twee projecten snel groeien. Zo valt op dat woningbouwers in en rond de gemeente Bodegraven-Reeuwijk sinds 2002 veel werk hadden. De Vries en Verburg bouwt bijvoorbeeld 271 watervilla’s aan de Reeuwijkse Plassen voor Landal Greenparks.

In het uiterste hoekje linksonder van Nederland, in het westen van Zeeuws-Vlaanderen, is dezelfde ontwikkeling te zien. In Cadzand worden door Heijmans ruim vierhonderd vakantiewoningen voor Roompot neergezet. Ook hier piekt de bouwactiviteit. In dit rustige hoekje Nederland wordt ook gewerkt aan de uitbreiding van een natuurgebied en de versterking van de kust.

In Groningen worden steeds meer bouweuro's uitgegeven

Vliegen we in een keer naar de andere kant van het land, dan valt op dat in Groningen de laatste jaren steeds meer bouweuro’s worden uitgegeven. Zo doet de Eemshaven veel duiten in het zakje. Voor Google wordt er een datacenter ter waarde van 600 miljoen euro gebouwd. In de gemeenten Groningen, Haren en Assen is sinds de crisis een opleving van de woningbouw aan de gang.

Assen is een beetje aan het verliezen van Groningen

“Waarbij Assen toch een beetje aan het verliezen is van Groningen”, ziet Louter. In de stad Groningen lopen verschillende grote projecten met jongerenwoningen. Trebbe bouwt voor woningcorporatie Nijestee honderden studentenwoningen. Geveke gaat in de stad een grote appartemententoren voor woningcorporatie De Huismeesters neerzetten.

Onvoldoende banen voor universitair afgestudeerden in Groningen

De stad Groningen is ondanks alles toch zo’n beetje een eiland in het noorden. Desondanks kiezen veel studenten na hun studie voor het vasteland. “Ze verhuizen na hun afstuderen naar elders, met name naar de Randstad, omdat in Groningen en omgeving niet voldoende banen zijn voor wetenschappelijk afgestudeerden”, zegt Louter.

Veel geld uitgegeven aan GWW

Voor gww-bedrijven is er minder reden om het noorden te verlaten, laat het onderzoek zien. Voor de grond-, weg en waterbouw valt op dat per hoofd van de bevolking vooral in Groningen, Friesland en Zeeland tussen 2002 en 2016 veel geld uitgegeven is. In Groningen en ook in Friesland wordt de laatste jaren nog steeds relatief veel uitgegeven aan infraprojecten.


Lees hoe we het onderzoek uitvoerden:

Het grote regio-onderzoek: de verantwoording.

Reacties

De melkfabriek van Campina in Heiloo was jarenlang een van de grootste werkgevers in het Noord-Hollandse dorp. Eind 2008 sloot de fabriek langs de...

Tweeduizend jongeren krijgen binnen twee jaar een vaste baan in de metaal en techniek. Dat zijn vakbonden en werkgevers overeengekomen na moeizame...

Pannenbier of Mindfuck

4 min

Halfzeven ’s-ochtends. Ik roei mijn twintig minuten. Onderwijl kijkend naar de tv, waar twee dikke mannen met kale koppen en brillen gewichtig...

Jan Fokkema
column

De installateur en het klimaatkonijn

4 min

Nog nooit was de gemiddelde temperatuur op aarde zo hoog als vorig jaar. En 2016 was al het derde recordjaar op rij. Die verontrustende trend laat...

column